Ogólna

Zajęcia sensoryczne dla psa i kota – po co są potrzebne?

Zajęcia sensoryczne dla psa i kota w Jaworznie. Poznaj rolę bodźców w rozwoju, zachowaniu i codziennym funkcjonowaniu zwierząt.

Indywidualne zajęcia sensoryczne dla psa lub kota to okazja do poznawania różnorodnych bodźców i nowych doświadczeń w przygotowanej przestrzeni. Nie są przeznaczone wyłącznie dla zwierząt z problemami – mogą zainteresować również opiekunów, którzy chcą urozmaicić aktywność swojego pupila i wspierać jego ciekawość świata.

Czy Twój pies lub kot potrzebuje więcej bodźców? O znaczeniu sensorycznych doświadczeń w jego życiu

Pies, który na spacerze zatrzymuje się przy każdym krzaku, kot godzinami obserwujący świat zza okna, szczeniak niepewnie stawiający łapy na nowej powierzchni czy starszy pies, który coraz rzadziej interesuje się otoczeniem – wszystkie te zwierzęta na swój sposób odbierają i przetwarzają informacje płynące ze świata.

Nie chodzi wyłącznie o to, co widzą, słyszą lub czują pod łapami. Ważne jest również to, jak ich układ nerwowy rozpoznaje te informacje, łączy je ze sobą i wykorzystuje do podejmowania decyzji.

Nowy dźwięk może oznaczać zagrożenie, a nieznana powierzchnia budzić niepewność. Zwierzę musi ocenić, czy może podejść bliżej, czy lepiej się wycofać. Ważne jest również to, jak radzi sobie z powrotem do spokoju po intensywnym doświadczeniu.

To właśnie dlatego warto zainteresować się sensoryką. Nie tylko wtedy, gdy zwierzę ma widoczny problem, ale również wtedy, gdy chcemy wspierać jego rozwój, ciekawość świata, sprawność i dobrostan.

Co właściwie oznacza integracja sensoryczna?

Każdego dnia układ nerwowy zwierzęcia odbiera ogromną ilość informacji. Docierają one różnymi drogami: przez wzrok, słuch, węch, smak i dotyk, ale także z mięśni, stawów i narządów wewnętrznych.

Są to informacje między innymi o:

  • położeniu ciała i poszczególnych kończyn;
  • ruchu, przyspieszeniu i zmianie równowagi;
  • nacisku, temperaturze i fakturze podłoża;
  • zapachach i dźwiękach z otoczenia;
  • stanie organizmu, na przykład głodzie, pragnieniu czy dyskomforcie.

Układ nerwowy musi te informacje uporządkować i połączyć. Dzięki temu zwierzę wie, gdzie znajduje się jego ciało, potrafi dostosować ruch do podłoża, rozpoznaje znajome sytuacje i reaguje na nowe.

Ten proces nazywamy integracją sensoryczną. Nie jest on czymś, co dotyczy wyłącznie ludzi. Zwierzęta również nieustannie odbierają i przetwarzają bodźce zmysłowe.

Warto jednak rozróżnić dwie rzeczy. Integracja sensoryczna jest naturalnym procesem zachodzącym w układzie nerwowym.

Natomiast zajęcia sensoryczne dla psów i kotów, o których mowa w tym wpisie, nie są odpowiednikiem klinicznej terapii integracji sensorycznej według modelu Ayres stosowanego u ludzi. To forma odpowiednio dobranych doświadczeń i wzbogacania środowiska, które dają zwierzęciu możliwość poznawania, eksplorowania i reagowania na różnorodne bodźce.

Dlaczego różnorodne bodźce są zwierzęciu potrzebne?

Środowisko dostarcza informacji, a zdobywanie ich jest częścią uczenia się. Zwierzę nie poznaje świata wyłącznie przez komendy i ćwiczenia. Uczy się również wtedy, gdy może coś obwąchać, obejść, dotknąć, usłyszeć, zaobserwować albo samodzielnie zdecydować, czy chce podejść bliżej.

Wzbogacanie środowiska nie oznacza więc po prostu otaczania zwierzęcia coraz większą liczbą zabawek. Chodzi o zapewnienie mu doświadczeń, które angażują różne zmysły i pozwalają zdobywać nowe informacje. Takie podejście jest opisywane w badaniach nad dobrostanem zwierząt jako environmental enrichment, czyli wzbogacanie środowiska.

Ważna jest przy tym jakość doświadczeń, a nie ilość bodźców. Dla jednego psa nowa faktura podłoża będzie interesującą nowością, dla innego – powodem do wycofania się. Dźwięk, który jednego zwierzęcia nie poruszy, u drugiego może wywołać silną reakcję. Dlatego stymulacja sensoryczna nie powinna polegać na zalewaniu zwierzęcia wrażeniami. Powinna uwzględniać jego możliwości, temperament, wiek i aktualny stan.

Młode zwierzęta – poznawanie świata i budowanie pewności siebie

Pierwsze miesiące życia mają duże znaczenie dla późniejszego funkcjonowania psa i kota. Młode zwierzę dopiero poznaje otoczenie, uczy się rozpoznawać sytuacje bezpieczne i niebezpieczne oraz zdobywa doświadczenia, które mogą wpływać na jego późniejsze reakcje.

Nie wystarczy jednak, aby szczeniak czy kociak po prostu znalazł się wśród wielu nowych przedmiotów, ludzi, dźwięków i zapachów. Istotne jest to, w jaki sposób poznaje te rzeczy.

Nowe doświadczenia powinny być stopniowe i możliwe do zaakceptowania przez malucha. Zwierzę powinno mieć możliwość obserwowania, podejścia, powąchania, wycofania się i ponownego zainteresowania się bodźcem. Nie chodzi o zmuszanie do odwagi, lecz o stworzenie warunków, w których ciekawość może stopniowo przeważać nad niepewnością.

Dobrze dobrane zajęcia sensoryczne mogą być dla młodego psa lub kota dodatkową okazją do poznawania różnorodnych wrażeń, rozwijania ciekawości i zdobywania doświadczenia w nowym otoczeniu.

Dorosły pies lub kot – kiedy potrzebne jest wyciszenie, a kiedy nowe doświadczenia?

Nie każde dorosłe zwierzę potrzebuje większej ilości aktywności. Czasem problemem jest właśnie trudność z poradzeniem sobie z nadmiarem bodźców.

Pies, który reaguje na każdy szmer, nie potrafi spokojnie odpocząć, stale szuka zajęcia albo szybko się pobudza, może mieć trudność z regulowaniem reakcji na otoczenie. Nie oznacza to automatycznie zaburzeń integracji sensorycznej. Na zachowanie wpływają również zdrowie, ból, doświadczenia, poziom stresu, sposób życia i wiele innych czynników.

W takich przypadkach nie chodzi o dostarczanie kolejnych atrakcji ani o ciągłe zajmowanie psa. Warto raczej stworzyć warunki do spokojnego eksplorowania, angażowania zmysłów bez presji i stopniowego powracania do równowagi.

U innych zwierząt potrzeba może być odwrotna. Pies lub kot, który ma niewiele okazji do poznawania nowych rzeczy, może korzystać z urozmaicenia codziennych doświadczeń. Nie musi to oznaczać intensywnego wysiłku fizycznego. Czasem większą wartość ma możliwość samodzielnego poszukiwania informacji, rozwiązywania prostego problemu czy poznawania nowych zapachów.

Ciekawym przykładem są badania nad pracą węchową psów. W jednym z nich porównano aktywność nosework z treningiem posłuszeństwa przy nodze. Po dwóch tygodniach psy z grupy nosework szybciej podchodziły do niejednoznacznego bodźca w teście oceniającym sposób interpretowania sytuacji. Wynik ten sugerował bardziej pozytywne nastawienie emocjonalne. Nie oznacza to, że praca węchowa leczy nadpobudliwość, ale pokazuje, że angażowanie zmysłu węchu może mieć znaczenie wykraczające poza samo zmęczenie psa.

Seniorzy – umysł również potrzebuje aktywności

Wraz z wiekiem zmienia się nie tylko kondycja fizyczna zwierzęcia. Mogą pojawiać się także zmiany w zachowaniu, zainteresowaniu otoczeniem, zdolności uczenia się, orientacji i rytmie snu.

Starszy pies lub kot nie musi rezygnować z poznawania świata. Przeciwnie – odpowiednio dobrane doświadczenia mogą pomóc podtrzymywać zainteresowanie otoczeniem i aktywność poznawczą, nawet jeśli zwierzę porusza się wolniej i ma mniejsze możliwości fizyczne.

W przypadku seniora znaczenie ma przede wszystkim dostosowanie doświadczeń do jego aktualnych możliwości. Zwierzę z chorobą zwyrodnieniową stawów, osłabionym wzrokiem lub słuchem, problemami neurologicznymi czy przewlekłym bólem potrzebuje innych warunków niż zdrowy, sprawny pies w średnim wieku.

Stymulacja nie musi oznaczać intensywnego ruchu. Może angażować węch, uwagę, rozpoznawanie i spokojne poznawanie otoczenia. Celem jest podtrzymywanie zainteresowania światem, a nie stawianie seniorowi kolejnych fizycznych wyzwań.

Psy i koty – te same zmysły, ale nie takie same potrzeby

Choć psy i koty korzystają z podobnych kategorii zmysłów, ich sposób odbierania otoczenia i potrzeby środowiskowe nie są identyczne.

Dla psa ogromne znaczenie ma węch. Zapachy dostarczają mu informacji o innych zwierzętach, miejscach, pożywieniu i zmianach w otoczeniu. Węszenie nie jest więc tylko dodatkiem do spaceru. To ważna forma poznawania świata.

Kot z kolei dużą wagę przywiązuje do kontroli nad otoczeniem, możliwości obserwacji, ukrycia się i wyboru miejsca, w którym czuje się bezpiecznie. Nowe doświadczenie może być dla niego interesujące, ale tylko wtedy, gdy nie odbiera mu poczucia kontroli.

Dlatego zajęcia sensoryczne dla kota nie powinny polegać na przenoszeniu psich pomysłów na kocią rzeczywistość. Kot potrzebuje możliwości obserwowania i decydowania, czy chce zaangażować się w nowe doświadczenie. Czasem samo spokojne poznawanie pomieszczenia będzie dla niego wystarczającym wyzwaniem.

Czy sensoryka oznacza tylko zapachy, dźwięki i zabawki?

Nie. To znacznie szersze zagadnienie.

W doświadczeniach sensorycznych znaczenie mogą mieć różne rodzaje informacji: dotyk, faktura podłoża, ruch, równowaga, położenie ciała, wzrok, słuch i węch. Ważne jest również to, jak zwierzę łączy te informacje i jak na nie reaguje.

Zapachy i dźwięki są interesującym uzupełnieniem takiej przestrzeni, ale nie należy traktować ich jak uniwersalnych środków uspokajających.

Badania nad wpływem muzyki na psy wskazują, że niektóre rodzaje dźwięków mogą wpływać na zachowanie zwierząt, jednak reakcje są indywidualne i zależą od warunków. Podobnie jest z zapachami. To, że dany aromat jest przyjemny dla człowieka, nie oznacza, że będzie dobrze odbierany przez psa lub kota. Niektóre substancje zapachowe mogą być drażniące, a wybrane olejki eteryczne stanowić zagrożenie, szczególnie dla kotów.

Dlatego aromaty, muzyka czy dźwięki instrumentów, takich jak gongi, mogą być jedynie opcjonalnym elementem doświadczenia. Nie są konieczne, nie powinny być narzucane zwierzęciu i nie zastępują właściwego doboru bodźców.

Po co przyjść na indywidualne zajęcia sensoryczne?

Dom i codzienne spacery są ważnym środowiskiem poznawania świata, ale nie zawsze zapewniają różnorodność doświadczeń. Zdarza się też, że opiekun nie ma możliwości przygotowania odpowiedniej przestrzeni lub chce sprawdzić, jak jego zwierzę reaguje na nowe bodźce w innym otoczeniu.

Indywidualne zajęcia sensoryczne dają możliwość poznawania nowych doświadczeń w przygotowanej przestrzeni, bez konieczności uczestniczenia w zajęciach grupowych. Nie ma jednego scenariusza odpowiedniego dla wszystkich. Innych doświadczeń może potrzebować ciekawski szczeniak, innych dorosły pies mający trudność z wyciszeniem, a jeszcze innych starszy kot, który coraz mniej interesuje się otoczeniem.

To również okazja, aby poświęcić zwierzęciu czas w sposób inny niż podczas zwykłego spaceru czy zabawy. Nie chodzi o zaliczenie określonej liczby zadań ani o zmęczenie psa. Liczy się samo poznawanie, możliwość wyboru i doświadczenia dopasowane do zwierzęcia.

W Psiowo indywidualne zajęcia sensoryczne są przeznaczone dla psów i kotów w różnym wieku, niezależnie od rasy. Mogą zainteresować opiekunów młodych zwierząt, dorosłych psów i kotów, a także seniorów, którzy nadal potrzebują kontaktu z otoczeniem i odpowiednio dobranej aktywności.

Jeśli zastanawiasz się, czy takie zajęcia będą odpowiednie dla Twojego zwierzęcia, możesz umówić indywidualną wizytę w gabinecie Psiowo. Najważniejsze jest to, aby doświadczenia były dopasowane do konkretnego psa lub kota – jego wieku, możliwości, temperamentu i aktualnych potrzeb.

 

Literatura:

  • Milgram i wsp., Learning ability in aged beagle dogs is preserved by behavioral enrichment and dietary fortification: a two-year longitudinal study (2005)
  • Behavioural and cognitive changes in aged pet dogs: No effects of an enriched diet and lifelong training (2020)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *